Product SiteDocumentation Site

1.4.4. Αντικείμενο

1.4.4.1. Εισαγωγή

Στην ενότητα αυτή ασχολούμαστε με τις σχέσεις Άμεσο Αντικείμενο (Obj), Έμμεσο Αντικείμενο (IObj). Στη συνέχεια παραθέτουμε παραδείγματα σχετικά με τα Obj, IObj.

1.4.4.2. Ορισμός

Το αντικείμενο μιας πρότασης είναι το συστατικό εκείνο που συνδέεται συνήθως με τον αποδέκτη ή το αποτέλεσμα μιας πράξης.

1.4.4.3. Πραγμάτωση του αντικειμένου

Το πρωτοτυπικό αντικείμενο πραγματώνεται με ένα ουσιαστικό σε αιτιατική πτώση.
1.4.4.3.1. Εμπρόθετο αντικείμενο
Εμπρόθετο αντικείμενο.
Γραμματική της Νέας Ελληνικής (ΓΝΕ): Το εμπρόθετο αντικείμενο ανήκει στο σθένος του ρήματος, δηλαδή προβλέπεται κατά κάποιον τρόπο από τη σημασία του, ενώ ο εμπρόθετος προσδιορισμός αποτελεί ελεύθερη προσθήκη. Αντιπαράβαλε "Πήγα στο συνέδριο" - "Στο Συνέδριο ο υπουργός αναφέρθηκε στη μεταρρύθμιση"
Τα επόμενα παραδείγματα αντιστοιχούν στις κατηγορίες εμπρόθετων αντικειμένων που καταγράφονται στη ΓΝΕ ανάλογα με τη τη σημασία τους.
Τόπος
Προέλευση
"Αναφορά"
"Σχέση"
Αντικείμενο που δηλώνει τον αποδέκτη
Αντικείμενο που δηλώνει το βιώνοντα με ρήματα αίσθησης ή μετάδοσης γνώσης
Αντικείμενο με ρήματα που δηλώνουν δεοντική τροπικότητα
1.4.4.3.2. Αντικείμενο σε γενική
Τις περισσότερες φορές πραγματώνεται με τους αδύνατους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας.
Με ρήματα που δηλώνουν "σχέση"
Με ρήματα κτήσης
Με λόγια ρήματα που εκφράζουν τη θέση σε σχέση με το το αντικείμενο (έπομαι, προτάσσομαι).
1.4.4.3.3. Δευτερεύουσες προτάσεις σε ρόλο αντικειμένου
Πλάγιες ερωτηματικές.
Συμπληρωματικές με τους συνδέσμους ότι/πως.
Συμπληρωματικές με το να.
Ενδοιαστικές.
Ελεύθερες αναφορικές.
1.4.4.3.4. Ρήματα με δύο αντικείμενα
Στις περιπτώσεις ρημάτων με δύο αντικείμενα, το άμεσο αντικείμενο δηλώνει τον μετέχοντα που επηρεάζεται άμεσα από τη δράση, ενώ το έμμεσο αντικείμενο δηλώνει έναν έμψυχο μετέχοντα που έχει το ρόλο του αποδέκτη της δράσης.
Το πρωτοτυπικό έμμεσο αντικείμενο εμφανίζεται με ρήματα που δηλώνουν μεταβίβαση κτήσης, και πραγματώνεται με επρόθετο ή με γενική.
Τα επόμενα παραδείγματα αντιστοιχούν στις κατηγορίες εμπρόθετων έμμεσων αντικειμένων που καταγράφονται στη ΓΝΕ ανάλογα με τη σημασία τους. Για ορισμένα "εμπρόθετα έμμεσα αντικείμενα" που δηλώνουν τόπο, προέλευση κ.λπ. δεν έχουμε ακόμη καταλήξει αν σε αυτό το σχήμα σχολιασμού θα χαρακτηριστούν ως τέτοια ή ως επιρρηματικά.
Αντικείμενα που δηλώνουν τον τόπο με ρήματα κίνησης
Αντικείμενα που δηλώνουν την προέλευση με ρήματα κτήσης
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το ένα από τα δύο συμπληρώματα του ρήματος είναι προτασιακό. Στη ΓΝΕ διακρίνονται δύο περιπτώσεις.
Ρήματα που συμπληρώνονται με εμπρόθετο και προτασιακό συμπλήρωμα. Στην περίπτωση αυτή το προτασιακό συμπλήρωμα έχει λειτουργία άμεσου αντικειμένου. Το εμπρόθετο, που, όταν κλιτικοποιείται, εμφανίζεται σε γενική, έχει λειτουργία έμμεσου αντικειμένου.
Ρήματα που συμπληρώνονται με αντικείμενο σε αιτιατική και προτασιακό συμπλήρωμα. Σύμφωνα με τη ΓΝΕ, στις περιπτώσεις των ρημάτων αυτών ("εκφραστικά" ή ρήματα που "δηλώνουν μεταβίβαση γνώσης") άμεσο αντικείμενο είναι το αντικείμενο σε αιτιατική ενώ το προτασιακό συμπλήρωμα έχει τη λειτουργία έμμεσου αντικειμένου.
Στις περιπτώσεις ρημάτων με δύο αντικείμενα σε αιτιατική, το έμμεσο αντικείμενο δηλώνει και πάλι τον έμψυχο μετέχοντα που έχει το ρόλο του αποδέκτη της δράσης.
1.4.4.3.5. Κλιτικοποίηση
Σε περιπτώσεις κλιτικοποίησης του έμμεσου ή του άμεσου αντικειμένου, σχολιάζουμε όπως και με τα πρωτοτυπικά αντικείμενα.
Σχολιάζουμε με τον ίδιο τρόπο και σε περιπτώσεις "clitic doubling". Αποδίδουμε δηλαδή τις τιμές Obj και IObj στα κλιτικά που συνοδεύουν τα άμεσα και έμμεσα αντικείμενα αντιστοίχως.
1.4.4.3.6. Περιπτώσεις όπου δεν αποδίδουμε την τιμή Obj
Παραδείγματα